Diagnostyka demencji- na co zwrócić uwagę?

Ponieważ wokół demencji nagromadziło się wiele często niesłusznych przekonań i stereotypów, trudno jest się przyznać nawet przed samym sobą, że dzieje się coś, co wymaga konsultacji z lekarzem. Tymczasem szybkie i precyzyjne postawienie diagnozy jest niezbędne do odzyskania poczucia bezpieczeństwa i wdrożenia odpowiedniego postępowania.

Do jakiego specjalisty się udać? Dlaczego neurolog? Kiedy w końcu decydujemy się na szukanie pomocy, często pojawia się trudność z wyborem odpowiedniego specjalisty. Kto zatem powinien diagnozować i leczyć pacjenta, w którego podejrzewamy rozwój demencji? Internista? Geriatra? Psychiatra? Podejmując decyzję o tym, do kogo się udamy powinniśmy pamiętać, że demencja to zespół objawów wynikających z chorób neurodegeneracyjnych, czyli chorób neurologicznych. Z tego powodu właściwym specjalistą do diagnozowania i prowadzenia pacjenta powinien być doświadczony lekarz neurolog. Chociaż lekarze innej specjalizacji, też powinni potrafić rozpoznać objawy i kolejnym kroku skierować właśnie do neurologa.

Dlaczego nie geriatra lub internista? Posłużmy się prostym porównaniem. Kiedy mamy problemy z sercem, idziemy do kardiologa. Kiedy szwankuje nam wzrok, szukamy pomocy u okulisty. Lekarz geriatra ma wspaniałe kwalifikacje do opieki nad seniorami i leczenia schorzeń wieku podeszłego, jednak demencja to nie jest po prostu „starość”. To konkretne zaburzenia neurologiczne, a pełne kompetencje do ich leczenia posiada właśnie neurolog.

Krok pierwszy: Dobre przygotowanie i lekarz pierwszego kontaktu. Proces diagnozy najczęściej zaczyna się w gabinecie lekarza rodzinnego, ponieważ to on wystawia niezbędne skierowanie do specjalisty. Aby ta wizyta była owocna, warto się przygotować. Można na przykład zabrać ze sobą spisane wszystkie spostrzeżenia, jakie budzą nasz niepokój z dokładnym określeniem na przykład częstotliwości i okoliczności ich występowania. Z takimi notatkami lekarzowi pierwszego kontaktu łatwiej będzie zebrać dokładny wywiad i skierować nas do poradni neurologicznej.

Krok drugi: Wywiad w obecność osoby towarzyszącej i testy w gabinecie neurologa

Wizyta u neurologa to czas na bardzo szczegółowy wywiad zdrowotny. Niezwykle ważne jest to, aby w gabinecie obok pacjenta znajdowała się osoba, która na co dzień przebywa z chorym i najlepiej zna jego zachowania. Sam pacjent, z racji uszkodzeń w mózgu, często nie jest świadomy swoich trudności i z pełnym przekonaniem może twierdzić, że czuje się doskonale.

Kolejnym etapem jest ocena funkcji poznawczych. Lekarz wykonuje krótkie, testy neuropsychologiczne (najpopularniejszy z nich nosi nazwę MMSE, czyli Krótka Skala Ocena Stanu Umysłowego)- jest to narzędzie sprawdzające zdolność skupienia uwagi, liczenia i orientacji, a sam test polega na wykonywaniu prostych poleceń.

Krok trzeci: Obrazowanie mózgu i badania z krwi

Nie da się jednoznacznie zdiagnozować choroby neurodegenreacyjnej bez zajrzenia do wnętrza głowy. Dlatego neurolog powinien zlecić badania obrazowe, czyli rezonans magnetyczny (MRI). Pozwalają one lekarzowi fizycznie zobaczyć stan mózgu i wykluczyć inne przyczyny objawów (np. guzy, przebyte udary). Całość diagnostyki mogą uzupełnić szczegółowe badania krwi (w tym często badania genetyczne czy konkretnych biomarkery), a w niektórych przypadkach badanie płynu mózgowo-rdzeniowego.

Diagnoza i co dalej? Usłyszenie nazwy choroby to zawsze trudny moment. Warto jednak pamiętać o jednym: sama diagnoza nie oznacza końca życia, a życie z demencją nadal może mieć sens. Od tego momentu lekarz neurolog powinien stale towarzyszyć pacjentowi, dobierając odpowiednie leki, a regularne kontrole pomogą monitorować jego stan. Postawienie diagnozy pozwoli również bliskim pacjenta zrozumieć jego zachowanie i wdrożyć odpowiednie metody towarzyszenia mu w jego drodze.

O autorze: Sabina Obwiosło-Budzyń, autorka książki „NIEWIDZIALNA” dedykowanej tematyce demencji; certyfikowany trenerem światowej metodologii Positive Approach to Care (PAC), prezes Fundacji „Zapisane w mózgu”.