DEMENCJA: WCZESNE OBJAWY DEMENCJI. NA CO ZWRÓCIĆ UWAGĘ?

O demencji mówi się coraz częściej. I słusznie, ponieważ wczesna diagnoza ma ogromne znaczenie. Warto być świadomym symptomów, które powinny zwrócić naszą uwagę, by móc odpowiednio i z wyczuciem zareagować. Co zatem może nas niepokoić? Czy każde zapomnienie, gdzie odłożyliśmy przysłowiowe okulary, od razu musi oznaczać, że rozwija się demencja?

Fizjologicznym, naturalnym objawem starzenia się jest sytuacja, gdy zapomnimy czyjegoś imienia, ale po chwili je sobie jesteśmy w stanie je sobie przypomnieć lub gdy sporadycznie zgubimy klucze w roztargnieniu. O problemie mówimy wtedy, gdy nowa informacja w ogóle nie zostaje zapisana w mózgu lub gdy chory nie tylko nie wie, gdzie odłożył klucze, ale zapomina, do czego one służą. To po pierwsze, a po drugie- z problemem możemy mieć do czynienia, gdy te sytuacje się powtarzają i utrudniają codzienne funkcjonowanie.

SYGNAŁY, KTÓRE POWINNY ZWRÓCIĆ NASZĄ SZCZEGÓLNĄ UWAGĘ.

Problemy z pamięcią

Zazwyczaj to pierwszy sygnał, który budzi nasz niepokój. Zmiany w mózgu najszybciej dotykają pamięci krótkotrwałej – tej, która działa jak nasz podręczny notatnik. Dlatego nasz bliski (lub my sami) może bez zająknięcia recytować wiersze ze szkoły podstawowej czy wspominać wakacje sprzed lat, ale po kilku minutach zapomina, o czym przed chwilą rozmawialiśmy, albo czy zjadła już śniadanie. Zdarza się też odkładanie przedmiotów w całkowicie nielogiczne miejsca (np. pilot od telewizora w lodówce) czy notoryczne pomijanie umówionych wizyt i spotkań.

Zmiana osobowość i nastroju

Bardzo często to wcale nie kłopoty z pamięcią, ale zmiana zachowania jest pierwszą czerwoną flagą. Dusza towarzystwa nagle unika ludzi i zaszywa się w pokoju. Osoba o dotychczas łagodnym usposobieniu staje się wybuchowa, podejrzliwa, nieufna lub niezwykle uparta. Pojawia się bierność- porzucenie ukochanego ogrodu czy majsterkowania. Do tego mogą dojść zaburzenia rytmu dnia (bezsenność w nocy i ciągłe drzemki w ciągu dnia), wahania apetytu oraz ogólna apatia. Warto pamiętać, że to nie jest zła wola, lecz reakcja mózgu na postępującą chorobę.

Trudności z codziennymi zajęciami

Czynności, które przez dziesięciolecia wykonywaliśmy automatycznie, zaczynają przypominać wspinaczkę na wysoką górę. Uruchomienie pralki, obsługa telefonu czy włączenie ulubionego programu w telewizorze stają się skomplikowanymi zagadkami. Zmiany te postępują stopniowo: początkowo trudność sprawia przygotowanie wielodaniowego obiadu czy zaplanowanie zakupów, a z biegiem czasu problemem staje się nawet ukrojenie chleba i zrobienie sobie herbaty. W późniejszych etapach dochodzą do tego kłopoty z tak podstawowymi kwestiami jak dobór ubrań czy samodzielne dbanie o higienę.

Słowa, które nagle znikają

Procesy związane z uszkodzeniem mózgu bardzo mocno wpływają na zdolność komunikacji. Nasz bliski może w połowie zdania zgubić wątek i całkowicie zapomnieć, o czym opowiadał. Często zaczyna brakować mu odpowiednich słów – zamiast „długopis” powie „to do pisania” albo użyje zupełnie niepasującego określenia. Rozmowa traci swoją naturalną płynność, co bywa niezwykle frustrujące i stresujące zarówno dla samego chorego, jak i jego otoczenia.

Zagubienie w przestrzeni

Poczucie dezorientacji to kolejny ważny sygnał. Początkowo może dotyczyć wyłącznie miejsc nowych lub rzadko odwiedzanych- pojawiają się na przykład trudności ze znalezieniem wyjścia z dużej przychodni czy toalety w nieznanym mieszkaniu znajomych. Chory staje się wtedy wyraźnie niepewny i zalękniony. Niestety, wraz z postępem choroby, orientacja słabnie do tego stopnia, że bliska osoba może zgubić się na osiedlu, po którym spacerowała przez ostatnie dwadzieścia lat, nie potrafiąc odnaleźć drogi powrotnej do domu.

Zauważenie tych sygnałów u kogoś bliskiego bywa niezwykle trudne. Wiedza o nich daje nam jednak szansę na wsparcie i działanie. Jeśli dostrzegasz powyższe zmiany, nie ignoruj ich. O swoich obserwacjach zawsze należy porozmawiać

O autorze: Sabina Obwiosło-Budzyń, autorka książki „NIEWIDZIALNA” dedykowanej tematyce demencji; certyfikowany trenerem światowej metodologii Positive Approach to Care (PAC), prezes Fundacji „Zapisane w mózgu”.